Budönem edebiyatı “halk edebiyatı” ve “klasik edebi-yat (divan edebiyatı)” olmak üzere iki kola ayrılmıştır. İslamiyet’ten önceki “sözlü edebiyat”, İslam kültürünün etkisiyle evrilerek “halk edebiyatı” adıyla varlığını ve ge-lişimini sürdürmüştür. Halk edebiyatı da kendi içerisinde Mazmunculuk : Divan edebiyatı mazmuncu bir edebiyat tır. Mazmun, bir söze, özel bir anlam yüklemektir. Artık, bu söz kendi anlamıyla değerlendirilmez. Önemli olan, söze verilmiş olan özel anlamıdır. Başka bir deyişle. Divan şiirinde, belli sözler belli anlamlara gelir. Buna, mazmun denir. Kültür- San'at - Edebiyat Edebiyat Edebiyat Dersleri İslamiyetten Önceki Türk Edebiyatı İslami Türk Edebiyatı TürkDili /Yeni Türk Edebiyatı/ Eski Türk Edebiyatı YL Programı) Kodu Ders Adı AKTS D+U+L Z/S Dili Güz Dönemi 512001052 Biçimbilim 7 3-0-3 Zorunlu Türkçe 512001022 Edebilik Ve Edebi Eserde Yapı Meselesi 7 3-0-3 Zorunlu Türkçe 512001053 Eski Türk Edebiyatında Divan İncelemeleri I 7 3-0-3 Seçmeli Türkçe 512001049 Eski Türk Edebiyatında Metin Şerhi I 7 3-0-3 Seçmeli Oysa “Divan Edebiyatı” tamamen dinin etkisiyle şekillenmiş bir edebiyattır. Türklerin Müslüman olduğunu kabul ettiğimiz 10.yüzyılla, Divan edebiyatının başlangıcı olarak kabul edilen 13. yüzyıl arasında İslamiyet’in etkisi altında verilmiş olan, bir anlamda geçiş dönemi ürünlerimiz sayılan eserler yer almaktadır. VU07. Yaymak, saçmak, dağıtmak” anlamlarına gelen “nesir”, günümüzde “düzyazı” terimiyle karşılanmaktadır. Nesir yazarlarına eskiden “nasir” denirdi. Şiir ağırlıklı bir edebiyat geleneği olan Divan edebiyatında nesir geri planda kalsa da bu alanda da önemli eserler verilmiştir. Divan edebiyatının öğretici metinlerini oluşturan nesir alanında; telif yazma, tercüme çeviri ve adaptasyon uyarlama tarzında pek çok eser ortaya konmuştur. Divan edebiyatında nesir türündeki eserlerin bir kısmı didaktik özellik taşıyan, açık bir dil ve yalın bir üslupla yazılırken bir kısmı sanatkarane süslü bir üslupla yazılmıştır. Bkz Divan Edebiyatı Genel Özellikleri Divan Edebiyatında Nesir Yazılarının Özellikleri Klasik Türk edebiyatında nesre düzyazıya “inşa”, nesir yazarlarına “münşi” veya “nasir”, nesir yazılarıyla oluşan mecmualara ise “münşeat” adı verilmiştir. Sade, süslü sanatlı ve orta nesir olarak üç çeşit nesir anlayışı vardır. Düşünceler kümelenmediği için paragraf düzeni yoktur. Uzun cümle kurmak hüner sayıldığı için cümleler, fiilimsi ve bağlaçlarla yapay bir şekilde uzatılmıştır. Arapça ve Farsça tamlamaların hâkim olduğu ağır bir dil benimsenmiştir. Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması gelenek haline gelmiş ve bir sanat sayılmıştır. Sanatlı söyleyişe sahip olan düzyazılarda tıpkı şiirde olduğu gibi, düşünceyi dile getirmekten çok onu güzel bir şekilde ifade etmek marifet sayılmıştır. İçerik göz ardı edilmiş, söyleyiş güzelliğine önem verilmiştir. Sade bir dille oluşturulan düzyazılarda sanat kaygısından çok düşünce ve bilgi ön plana çıkmıştır. Söz öbekleri arasında ses uyumu sağlamak için özellikle süslü nesirde seci denilen iç uyak kullanılmıştır. Noktalama işaretleri hiç kullanılmamıştır. Noktalama işaretlerini ilk kez Tanzimat Dönemi’nde Şinasi kullanmıştır. Divan edebiyatında düzyazıya dayalı eserler; tezkire, tarih, seyahatname, sefaretname, siyasetname, gazavatname, kıyafetname, menakıpname, fütüvvetname, pendname, surname, mektup, hilye gibi türlerde yazılmıştır. 13. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar devam eden divan nesri dil ve anlatım özeliklerine göre üç kolda gelişme göstermiştir. 1. Tezkire Bir mesleğe ait kişilerin biyografilerini bir araya toplayan kitaplardır. Edebiyat terimi olarak tezkire; divan şairlerinin hayatlarını ve şiirlerini genellikle öznel bir bakış açısıyla değerlendiren eserlere verilen addır. Tezkire-i Şuara veya Tezkiretü’ş-Şüara şairler tezkiresi olarak geçmektedir. Şairlerin dışında evliyaların ve hattatların hayatını anlatan tezkireler de vardır. Sinan Paşa’nın 15. yüzyılda yazdığı Tezkiretü’l Evliya, bunun önemli bir örneğidir. Tezkirelerin günümüzdeki karşılığı “biyografi”dir. Tezkirelerde şairlerin “doğum yeri, adı, lakabı, öğrenim durumu, mesleği, hayatındaki önemli değişiklikler, ölüm tarihi, mezarının yeri, bazen şairle ilgili anekdotlar, eserleri ve eserlerinden örnekler yer alır. Türk edebiyatında ilk tezkire Anadolu dışında Ali Şir Nevai’nin 15. yüzyılda Çağatay Türkçesiyle yazdığı Mecalisü’n-Nefais’tir. Anadolu sahasında yazılan ilk tezkire 16. yüzyılda Sehi Bey’in yazdığı “Heşt Behişt”tir. 2. Münşeat Düzyazı şeklindeki yazıların ya da mektupların toplandığı eserlere münşeat adı verilir. Değişik düz yazıların bir araya getirilmesiyle oluşan münşeatlar içinde en kapsamlı bölümü mektuplar oluşturmuştur. Divan edebiyatında sadece mektupların toplandığı esere “mektubat” adı verilir. Divan edebiyatında şairlerin mektuplarından oluşan münşeatları vardır, örneğin Münşeat-ı Fuzulî, Münşeat-ı Kanî gibi… Fuzuli’nin 16. yüzyılda yazdığı “Şikayetname” klasik Türk edebiyatındaki en ünlü mektuplardan biridir. Nabi’nin özel ve resmî mektupları ile değişik yazılarından oluşan “Münşeat” adlı yapıtı türün başarılı örneklerindendir. 3. Tarih Tarihî olayları, dönemin sosyal şartlarını göz önünde bulundurarak sebep ve sonuçlarıyla anlatan mensur kitaplardır. Osmanlılar zamanında tarihçilik, “vakanüvis” adı altında yürütülen bir tür memurluktu. Sarayda görevlendirilen vakanüvisler, olayları günü gününe notlar halinde ve belli bir üslup gözeterek yazarlardı. Divan edebiyatında tarih türünde yazılan ve yazarlarının adıyla anılan önemli eserler şunlardır Tevarih-i Ali Osman 15. yy. ⇒ Aşıkpaşazade Künhü’l-Ahbar ⇒ Gelibolulu Mustafa Alî Tacü’t-Tevarih ⇒ Hoca Saadettin Naima Tarihi 17. yy. ⇒ Mustafa Naima Efendi İlk resmî vakanüvis Peçevî Tarihi 17. yy. ⇒ Peçevî İbrahim Efendi Mütercim Asım Tarihi 18. yy. ⇒ Mütercim Asım Efendi 4. Seyahatname Gezilip görülen yerleri anlatan mensur eserlerdir. Günümüzde “gezi yazısı” olarak anılan seyahatnameler belge niteliği taşır. Edebiyatımızda ilk seyahatname örneği Seydi Ali Reis’in 16. yüzyılda yazdığı “Miratü’l-Memalik” adlı eserdir. Bu türün en ünlü örneği ise Evliya Çelebinin 17. yüzyılda yazdığı “Seyahatname” adlı eserdir. 5. Sefaretname “Sefir” sözcüğünün anlamı “elçi”dir. Osmanlı sefirlerinin elçilerinin gittikleri ülkeler hakkında yazdıkları rapor niteliğindeki mensur eserlere “sefaretname” denir. Bu türün en tanınmış örneği Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin yazdığı “Paris Sefaretnamesi”dir. 6. Siyasetname Devlet yöneticilerine “yöneticilik sanatı” ile ilgili bilgi ve öğüt veren ahlaki-didaktik yapıtlardır. Nizamül-Mülk’ün “Siyasetname”si, Lütfi Paşa’nın “Asafname”si ve Koçi Bey’in “Risale”si bu türün önemli örneklerindendir. 7. Pendname Dinî ve ahlaki hikâyecikler aracılığıyla insanlara öğüt veren didaktik eserlerin genel adıdır. Mercimek Ahmet’in, Keykavus’un aynı adlı eserinden yaptığı çevirdiği “Kabusname” adlı eseri mensur türde yazılmış önemli bir pendnamedir. 8. Gazavatname Sefer hazırlıklarını, din yolunda yapılan savaşları, gazaları konu edinen mensur eserlerin genel adıdır. Türk edebiyatındaki ilk örnekleri 15. yüzyılda verilmeye başlanmıştır. 9. Cenkname Manzum ya da düzyazı biçiminde yazılan, genellikle Hz. Ali etrafında oluşan savaş ve kahramanlık öykülerinin anlatıldığı hikayelerdir. Bkz Cenkname Nedir? 10. Hamzaname Hz. Muhammed’in amcası Hz. Hamza’nın hayatıyla ilgili destansı hikayelerin genel adıdır. Türkçe olarak ilk Hamzaname’yi Hamzavi kaleme atmıştır. 11. Fütüvvetname Dini ve ahlaki bir esnaf teşkilatı olan ahiliğin kurallarını ve ilkelerini anlatan nesir tarzındaki eserlerdir. 12. Menakıpname Ermiş olduğuna inandan veli/evliyaların hayatı etrafında oluşan, onların kerametlerini anlatan dinî, tasavvufi yapıtlardır. 13. Surname Şehzadelerin doğumu dolayısıyla yapılan eğlenceleri, sünnet düğünlerini, padişah çocuklarının ye kız kardeşlerinin evlenme törenlerini konu edinen mensur eserlerdir. 1582 yılında İkinci Murat’ın şehzadesi Mehmed’in sünnet düğününü konu edinen İntizamî’nin mensur Surname’si bu türün ilk örneğidir. Seyyid Vehbi’nin “Surname-i Vehbi” adlı eseri de bu türün önemli örneklerindendir. 14. Mersiye Bir kişinin ölümünden duyulan üzüntüyü dile getiren eserlerdir. Genellikle manzum olarak yazılan mersiyelerin düzyazı şeklindeki örnekleri de vardır. Fuzuli’nin yazdığı “Hadikatü’s-Süeda” adlı eseri, Hz. Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilişini konu edinen mensur bir mersiyedir. 15. Kıyafetname İnsanların dış görünüşlerinden hareketle karakterleriyle ilgili çıkarımları konu edinen yapıtlardır. 16. Hilye Hz. Muhammed’in ve dört halifenin örnek davranışlarını, fiziki ve ruhi özelliklerini konu edinen mensur yapıtlardır. 17. Siyer Hz. Muhammed’in yaşamını ve savaşlarını menkıbevi bir üslupla kaleme alan düzyazı biçimindeki yapıtlardır. 18. İlmî Eserler Tıp, coğrafya, astronomi gibi bilimsel konularda yazılan didaktik mensur eserlerdir. Katip Çelebi’nin “Keşfü’z-Zünun”, “Cihannüma” gibi eserleri bu türe örnektir. Divan Edebiyatında Kullanılan Manzum TürlerDivan Edebiyatında Kullanılan Mensur TürlerManzum – Mensur Ortak Türler Divan Edebiyatında Kullanılan Manzum Türler Tevhit Allahı, yaratılış ve kainatın aslı gibi unsurları ele alıp işleyen manzumelere “tevhit” adı verilmektedir. Tevhitte Allah’ın kudret isimleri yer alır. Münacaat Allah’a yakarmak ve Allah’tan istekte bulunmak maksadıyla yazılan şiirlere denir. Naat Hz. Muhammed’i övmek amacıyla yazılan şiirlerdir. Düzyazı şeklinde olanı da vardır. Naatlarda Hz. Muhammed’e duyulan sevgi ve saygı dile getirilir. Onun hayatı, hicreti, mihracı, dini yayma konusunda verdiği mücadele ve mucizeler anlatılır. Fuzuli’nin “Su Kasidesi” en güzel örneğidir. Methiye Methetme, övme anlamına gelen methiye, edebiyatta padişahları, sadrazamları, devlet ileri gelenlerini ve din büyüklerini övmek için yazılan şiirlerdir. En güzel örneklerini Nef’i vermiştir. Fahriye Şairin kendini övdüğü, kendi üstünlüklerinden bahsettiği şiirlerdir. Bu türün en önemli şairi Nefi’dir. Hicviye Bir kişiyi, toplumsal bir olayı ya da bir kurumu hicvetmek için yazılan şiirlerdir. Hiciv türünün en önemli sanatçısı Nefi’dir. Mersiye Bir kimsenin ölümü üzerine duyulan üzüntü ve acıyı anlatmak için ölen kişiyi över nitelikte yazılan şiirlerdir. En güzel örneği Baki’nin Kanuni Mersiyesi’dir. Mevlit Mesnevi nazım şekliyle yazılan bu tür şiirlerin konusu Hz. Muhammed’i övmektir. En güzel örneğini Süleyman Çelebi Vesület’ün Necat vermiştir. Şehrerıgiz Bir şehir ile o şehrin güzellikleri hakkında yazılan eserlerdir. Çoğunlukla nazım biçimlerinden mesneviyle yazılır. Hilye Hz. Muhammed’in fiziksel ve kişisel özellikleriyle örnek davranışlarını konu alan eserlere denir. Zamanla dört büyük halifeyi de kapsamıştır. Muamma Divan edebiyatında isimler üzerine düzenlenen manzum bilmecelere denir. Lügazdan farkı sadece isimlerle ilgili olarak düzenlenmesidir. Genellikle divanların sonunda yer alan bu türün en güzel örneklerini Edineli Emri vermiştir. Lügaz Manzum bilmece anlamına gelen lügaz, tema olarak ele alınan kavramın özelliklerini belirtmek anlamına gelir. Divan Edebiyatında Kullanılan Mensur Türler Fütüvvetname Ahilik teşkilatının özelliklerini taşıyan eserlerdir. Bu eserler, insanlara toplumda nasıl davranmaları gerektiğini belirten dini-ahlaki özellikler taşıyan eserlerdir. Sade nesir türünde yazılır. Siyasetname Devlet yönetiminde görev alacak yönetici adaylarına devletin nasıl yönetileceği hakkında bilgi veren, öğütlerde bulunan ahlaki didaktik eserlerdir. Yusuf Has Hacip’in “Kutadgu Bilig” adlı yapıtı bu türün ilk örneğidir. Vakayiname OsmanlI’nın resmi tarih kitaplarıdır. Tarih yazarı müverrih, vakayiname yazarı ise vakanüvis olarak adlandırılır. Divan edebiyatında Aşıkpaşazade Tarihi, Tacü’t-Tevarih Hoca Saadettin Efendi, Peçevi Tarihi, Naima Tarihi, Cevdet Paşa Tarihi bu türde yazılmış eserlerdir. Letaifname Güldürü öğeleri bulunduran anı-fıkra niteliği taşıyan eserlere denir. Sefaretname Osmanlı elçilerinin bulundukları ülkelere ait bilgi ve izlenimlerini içeren gezi yazısını andıran yapıtlarıdır. Yirmisekiz Çelebi Mehmet’nin “Paris Sefaretnamesi” bu türün başarılı bir örneğidir. Manzum – Mensur Ortak Türler Kırk Hadis Hz. Muhammed’in 40 hadisi ile bu hadislerin açıklayıcı bilgilerinden oluşan eserlerdir. Surname Divan edebiyatında şehzadelerin sünnet, hanım sultanların doğum ve evlenme törenlerini anlatan eserlere denir. Bu yapıtlarda sünnetleri anlatanlara hitan, evlenme törenlerini anlatanlara velime denir. Kıyafetname İnsanların fiziksel görünümlerini esas alan ve açıklayan eserlerdir. Divan edebiyatında kıyafetnamenin ilk örneği Hamdullah Hamdi’nin Kıyafetname adlı eseridir. Divan Edebiyatı Nesri özellikleri 1-Konudan çok konunun işlenişine önem verilmiştir. Söyleyiş güzelliği önemlidir. 2-Ağır ve süslü bir dil kullanılmıştır. Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamalar çokça kullanılmıştır. 3-Söz sanatlarına ve mecazlara yer verilmiştir. 4-Cümleler uzundur. Paragraf düzeni yoktur. 5-Noktalama işaretleri kullanılmamıştır. 6-Secilere sıkça başvurulmuştur. seci düz yazıdaki uyak, iç uyak Divan nesri süslü, sade, orta nesir olmak üzere üçe ayrılır a. Sade Duz Nesir Halkın konuşma diliyle yazılmış, sanat oyunlarına ve süslü ifadelere yer vermeyen, kolay anlaşılan düz yazıdır. Geniş halk kitlelerine değişik konularda bilgi vermeyi amaçlayan Kuran tercüme ve tefsirleri, hadis kitapları, evliyaların kerametlerine yer veren menakıpnameler, ilmihâl, vaaz kitapları. tasavvufi eserler, halk hikayeleri, anonim Osmanlı tarihleri genellikle bu düz yazı türüyle kaleme alınmışlardır. b. Orta Düz yazı Süslü nesir ile sade düz yazı arasında yer alan bir düz yazı türüdür. Hem halkın konuşma dilinden farklı bir kültür diline sahiptir, hem de süslü nesrin sanatlı üslübundan uzaktır. Doğrudan doğruya anlatılmak istenen meram ortaya konmaya çalışılır. Birçok dini, ahlaki, siyasi, coğrafi, tarihi eserler, biyografiler genellikle bu düz yazı türüyle yazılmıştır. c. Sanatlı Düz yazı Süslü Nesir-İnşa Divan edebiyatındaki güzel yazma amacını taşıyan düz yazılara süslü nesir ya da inşa, bu metinleri yazanlara münşi ve bu metinlerden oluşmuş eserlere de münşeat denmektedir. inşa adı verilen Divan düz yazılarının dili genellikle Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamalarla dolu, secili, cümleler uzun ve sanatlıdır. Bu nesir türüyle yazılmış metinleri belli bir kültür ve eğitim düzeyine erişmiş olan kesim anlayabilir. Sinan Paşa, süslü nesrin kurucusudur. Nergisi ve Veysi süslü nesrin diğer önemli edebiyatı sanatçıları için tıkla. Divan edebiyatı eser özetleri için tıkla. Divan edebiyatı genel özellikleri için tıkla. Lisans Yerleştirme Sınavının Edebiyat LYS-3 basamağında Divan edebiyatı hakkında 2 soru çıkmaktadır. 🙂Yazar Hakkında Ata TekinEdebiyat bir ihtiyaçtır. Divan edebiyatı her ne kadar şiir alanında gelişse de bu dönemde yer alan bazı yazarlar, nesir alanına da yönelmişlerdir. Münşeat adı verilen eserlerde toplanan bu düzyazılar sayesinde döneme büyük oranda ışık tutulmuştur. 1. SADE NESİR Bu yazı türünde asıl hedef halktır. Bu nedenle sade ve anlaşılır bir dil tercih edilmiştir. Tefsir, tasavvuf, ahlak, tıp tarzı kitaplardır. Sade Nesir Türündeki Eserler Katip Çelebi > Keşfüzzunun, Cihannüma, Fezleke Yazıcıoğlu Ahmet Bican > Acaibül Mahlukat Sehi Bey > Heşt Behişt Mercimek Ahmet > Kabusname Evliya Çelebi > Seyahatname Kul Mesut > Kelile ve Dimne Seydi Ali Reis > Mirat’ül Memalik2. ORTA NESİR Coğrafya, tarih kitapları orta nesir örneğidir. NOT Bazı kaynaklarda nesir, "sade ve süslü" olmak üzere iki tür olarak gösterilir. Bu nedenle "orta nesir" kavramı kabul görmemektedir. Bundan ötürü orta nesirde geçen birçok eser sade nesir içerisinde de verilebilir. Bu yüzden soruya göre hareket edilmelidir. Orta Nesir Türündeki Eserler Peçevi Tarihi Naima Tarihi Tevarih-i Ali Osman Âşıkpaşazade Tarihi 3. SÜSLÜ NESİR Ağır bir dile sahiptir. Anlam yoğunluğu söz konusudur. İç uyağa bolca yer verilir. Yabancı tamlamalar, söz sanatları sıkça tercih edilir. Konudan çok üslup önemlidir. Nergisî bu türde tanınır. Süslü Nesir Türündeki Eserler Fuzulî > Şikâyetname Nabi > Tuhfetül Harameyn Lami Çelebi > Vamık u Azra Sinan Paşa > Tazarruname DİVAN EDEBİYATI NESİR YAZARLARI1. Kul Mesut Doğum ve ölüm tarihi hakkında net bir bilgi olmasa da tezkirelerde ve çeşitli kaynaklarda 14. yy. yazarı olduğu söylenir. Kelile ve Dimne adlı eseriyle bilinir. 2. Şeyhoğlu Mustafa14. yy. yazarıdır. Tercümeleriyle Marzubanname Fabl aracılığıyla devlet idaresi ve ahlaki konularda öğüt verir. Nesir Hurşitname Hurşit ile Ferahşat arasındaki ilişkiyi anlatan bir Mercimek AhmetDoğum ve ölüm tarihi hakkında net bir bilgi bulunmamasına rağmen kaynaklarda 15. yy. yazarı olduğu bilgisi geçmektedir. Kabusname isimli eseri sade nesrin en önemli örneğidir. 4. Sinan Paşa Süslü nesre dair ilk örneği veren yazardır. 15. yüzyıl sanatçısıdır. Seci, aliterasyon, söz sanatı gibi ahenk unsurlarına önem vermiştir. Dinî, ahlaki, tasavvufi bilgilere önem Tazarruname Süslü nesrin en güzel örneğidir. İlahi aşk ele alınır. Diğer Maarifname, Tezkiret’ül Evliya5. Âşıkpaşazade15. yüzyılda tarihçilik alanında ün yapmıştır. Asıl adı Derviş Ahmet Âşıkî’dir. Tevarih-i Ali Osman, bilinen en önemli Âşık Paşa Tarihi Tevarih-i Ali Osman Sade bir Türkçe ile yazılan bu eserde menakıpname tarzı esas alınmıştır. 2. Murat ve Fatih yıllarıyla beraber bu padişahlardan önceki dönemler Yazıcıoğlu Ali 15. yüzyılda Selçukname isimli eseriyle ön plana çıkmıştır. Bu eser, Tevarih-i Ali Selçuk ya da Oğuzname adıyla da bilinir. İslam öncesi tarihinden itibaren Osmanlı Dönemi’ne kadar olan bölümü Sehi Bey 16. yüzyıl Heşt Behişt Sekiz Cennet anlamını taşır. 216 şair yer almaktadır. Anadolu’daki ilk tezkire Babürşah Çağatay diliyle yazan Babür, 16. yüzyıl hükümdarı ve sanatçısıdır. Babür Devleti’nin Babürname Babür Şah’ın çocukluğundan başlayarak her dönemi ele alan mensur bir eserdir. Hatıra ve gezi türünün ilk örneklerinden kabul edilir. 2009 sınavında sorulan soruda gezi yazısının ilk örneklerinden olduğu kabul edilmiştir. Diğer Divan, Aruz Risalesi… 9. Latifi16. yüzyılda yaşamıştır. Tezkire yazarıdır. Latifi Tezkiresi ile tanınır. a. Latifi Tezkiresi 300 şair yer almaktadır. Alfabetik sıraya göre oluşturulmuştur. Kanuni Sultan Süleyman’a Seydi Ali Reis 16. yüzyılda yaşayan nesir yazarıdır. Pozitif bilimlerle ilgilenmiştir. Kaptan-ı Deryâ olarak görev Miratül Memalik Gezi türündeki ilk eser kabul edilir. Hatıra özelliği taşır. Hindistan’dan dönüşü esnasında gezip gördüğü yerleri Kitabül Muhit Coğrafya türündeki Piri ReisKitab-ı Bahriye isimli eseriyle Ebulgazi Bahadır Han Tarih yazarıdır. 17. yüzyılda yaşamıştır. Şecere-i Türki ve Şecere-i Terakime, Türk tarihini ele Evliya Çelebi Seyahatname denilince akla gelen kişidir. 17. yüzyılın önde gelen yazarıdır. Mizaha yer verdiği Seyahatname’si ile Seyahatname On ciltten oluşur. Gezi yazısı niteliğindedir. Sade nesir örneğidir. Hikâyeleştirme söz konusudur. Mizah ve abartıya yer Mustafa Naima Efendi17. yüzyıl tarihçisidir. Vakanüvistlik yapmıştır. Orta nesir örnekleri Naima Tarihi 3. Murat ve IV. Mehmet dönemlerni anlatır. Toplumun ahvalini göz önüne İbrahim Peçevi 17. yüzyıl tarih yazarıdır. Orta nesirde örnek Peçevi Tarihi 1520 – 1648 Osmanlı Dönemi’ni Katip Çelebi 17. yüzyıl bilim adamı ve yazarıdır. Batı’da “Hacı Kalfa” adıyla tanınır. Tarih, coğrafya, edebiyat alanında ün yapmıştır. Sade ve anlaşılır bir dile sahiptir. Arapça içerikle eser yazmıştır. a. Keşfüzzünun Yazıldığı döneme kadar olan eser ve yazarlar hakkında bilgi verdiği için bibliyografya özelliği gösterir. 10 bin sanatçı yer almaktadır. Fezleke Tarihi konu edinir. Her yılın sonunda o sene içinde ölen vezir, âlim, şeyh, şair ve ünlü kişilerin kısa biyografileri verilmiştir. 1592’den başlar, 1654’te sona Cihannüma İlk sistematik coğrafya Tuhfet’ül Kibar fi Esfaril Bihar Denizcilikle ilgili bilgi verir. Büyük deniz seferleri anlamını taşır. Denizcilere yönelik 40 öğüt de taşır. Kâtip Çelebi’nin bu eseri yazma amacı olarak ihtişamını yitiren Osmanlı bahriyesini yeniden heyecanlandırma arzusu gösterilmiştir. Diğer Mizan’ül Hak, Takvim’üt Tevarih, Düsturul Amel, Tarih-i Frengi Tercümesi17. Koçi Bey 17. yüzyıl şairidir. Murat’a sunulan iki dilekçeyi içeren, devletin nasıl kurtulacağını anlatan Koçi Bey Risalesi ile Veysi 17. yüzyıl süslü nesir Habname 1. Ahmet ile İskender’in rüyada konuşmalarını anlatır. İçinde bulunulan kötü zamanlar, ahlaksızlıklar işlenmiştir. Siyer-i Veysi, bir diğer önemli Nergisi 17. yüzyılın önemli süslü nesir yazarıdır. Düzyazı ile hamse sahibi olmuştur. Horosname, eserleri içerisinde dikkat Giritli Aziz Efendi yazarıdır. Edebiyatımızın ilk hikâyeyi andıran eseri Muhayyelat’ı Muhayyelat Hayalî ve gerçek olaylar bir bütün olarak işlenmiştir. Olağanüstü ögeler yer aldığı için masalımsı bir yapısı Yirmisekiz Mehmet Çelebi 18. yüzyılda yazdığı Fransa Sefaretnamesi ile ünlüdür. Hazırlayan Melih Özdamar İçeriklerimiz, pdf anlatımlar dahil, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nca korunmaktadır. Telif haklarının herhangi bir şekilde ihlali, başka yerlerde isimsiz yayımlanması, çeşitli kitap kaynaklarında izinsiz yer alması, içeriğin izinsiz kopyalanıp başka bir isimle tanıtılması vb. ile yapan kişi, kişiler veyahut kurumlar hakkında gerekli işlemler başlatılacaktır. Türkçe ve Edebiyat yönetimi. Divan Edebiyatında NesirSade NesirOrta NesirSüslü NesirDİVAN EDEBİYATINDA NESİRLE YAZILMIŞ METİNLER Divan Edebiyatında Nesir Ağır ve süslü bir dil kullanılmıştır. Divan edebiyatı nesrinde paragraf düzeni yoktur. Divan nesri sade nesir, orta nesir, süslü nesir olmak üzere üçe ayrılır. Sade Nesir Asıl amacın bir düşünceyi ifade etmek, bir bilgiyi aktarmak olduğu metinlerde kullanılan nesir türüdür. Konuşma dilini esas tutan bu tür metinler, “didaktiklik” öğreticilik işlevini tam anlamıyla yerine getiren metinlerdir. Tefsirler, hadis kitapları, menkıbevi İslam tarihleri, fütüvvetnameler, menakıpnameler, Hamzaname ve Battalname benzeri dini-destani hikayeler çoğunlukla sade nesirle yazılmıştır. Bu eserlerden bir bölümü anonimdir. Kâbusnâme Tercümesi Mercimek Ahmet, Risâle-i Kaygusuz -> Kaygusuz Abdal sade nesire örnek gösterilebilir. Orta Nesir Kimi yazarlar öğretme amacını ön planda tutmalarına karşın eserlerinde edebi bir havanın bulunmasına da özen göstermiş ve sade nesre oranla biraz daha süslü bir anlatım yolunu seçmişlerdir. Bu tür nesirlere orta nesir denir. Tarihlerin, ahlaki, siyasi, dini ve coğrafi metinlerin, biyografiler ve seyahatnamelerin birçoğu orta nesirle oluşturulmuştur. Seyâhatnâme -» Evliyâ Çelebi, Şikâyetnâme Fuzûlî orta nesirle yazılmış eserlere örnek gösterilebilir. Süslü Nesir Bir şeyleri öğretmek amacını taşımakla birlikte sanat kaygısını daha ön planda tutan eserlerde kullanılan nesir türüdür. Seci ve cinas gibi ses oyunlarıyla teşbih, istiare, tenasüp, telmih gibi anlam sanatlarını kullanmayı çok önemli sayan bu nesir türüyle genellikle ahlaki ve edebi metinler ünlü süslü nesir örneği Sinan Paşa’nın Tazarrunâme adlı eseridir. DİVAN EDEBİYATINDA NESİRLE YAZILMIŞ METİNLER Tefsir kitapları Kur’an ayetlerini yorumlayan kitaplardır. Bu tür kitapların önemli bir bölümü Arapça ya da Farsçadan çevrilmiştir. Mensur Hadis kitapları Hz. Muhammed’in sözlerinin toplandığı kitaplardır. Mensur A kaid kitapları İslam inanç esaslarının anlatıldığı kitaplardır. Mensur İlmihaller Bir Müslümanın bilmesinin dinen zorunlu olduğu bilgileri anlatan kitaplardır. Mensur Fıkıh kitapları İslam hukukunun anlatıldığı kitaplardır. Mensur Tasavvuf i kitaplar Tasavvufun kural ve davranış tarzlarının anlatıldığı kitaplardır. “Fütüvetnâme’ler bu tür yapıtlar içinde değerlendirilebilir. Mensur Siyer kitapları Hz. Muhammed’in hayatının menkıbevi bir dille anlatıldığı ilk siyer kitabı, Erzurumlu Mustafa Darir’in yazdığı “Kitab-ı Siyer-i Nebi”dir. Manzum-Mensur Kısâs-ı Enbiyâlar Peygamberlerin hayatlarının ve mucizelerinin menkıbevi bir dille anlatıldığı kitaplardır. Mensur Menâkıbnâme ve Velâyetnâmeler Menâkıbnâme, peygamberlerin hayatlarının ve mucizelerinin menkıbevi bir dille anlatıldığı kitaplardır. Velilerin, evliyaların kerametlerini anlatan küçük eserlere velâyetnâme denir. ManzumMensur Tarih kitapları Tarihsel olayları anlatan kitaplardır. Tâberî ve İbni Kesîr gibi Arap tarihçilerden tercüme edilen “Tarihler,anonim Osmanlı tarihleri, “Garibnâme” ve “Fakrnâme” isimli mesneviler bu türe örnek sayılabilir. Mensur Destanî Epik, Destansı Hikayeler Din uğruna yapılan savaşlarda üstün başarılar gösteren kişilerin mücadelelerinin menkıbevî bir dille anlatıldığı kitaplardır. Hamzanâmeler, Battalnâmeler, Danişmendnâmeler; bu türden eserlerdir. Mensur Gazavâtnâmeler Bir padişahın ya da komutanın bir tek savaşının ya da bütün savaşlarının destansı bir dille anlatıldığı kitaplar Manzum-Mensur Şuarâ Tezkireleri Şairlerin hayatlarının, eserlerinin ve edebi özelliklerinin anlatıldığı kitaplardır. Türk edebiyatındaki ilk şuara tezkiresi Anadolu dışında yazılmıştır. Ali Şir Nevâî tarafından yazılan “Mecâlisü’n-Nefâis”, Türk edebiyatındaki ilk biyografi eseri kabul edilir. Anadolu’da ilk şuarâ tezkiresi Sehî Bey tarafından yazılan “Heşt Behişt”tir. Mensur Münşeatlar Divan edebiyatında süslü nesirlere genel olarak “inşa”, bunları yazanlara “münşi”, inşaların toplandığı eserlere de “münşeat” denmiştir. Bu tür eserlerde çoğunlukla mektuplara ya da çeşitli konularda yazılmış inşalara yer verilmiştir. Mensur Seyâhatnâmeler Gezilip görülen yerlerin türlü özellikleriyle anlatıldığı kitaplardır. Seyâhatnâme -> Evliyâ Çelebi, Mir’âtü’l-Memâlik SeydîAli Reis İlk örneği, Tuhfetu’l – Harameyn Nâbî bu türün en güzel örnekleridir. Mensur Sefâretnâmeler Osmanlı elçilerinin, gönderildikleri ülkelerde gördüklerini, görüştükleri devlet adamlarını, onlarla yaptıkları konuşmaları bir çeşit rapor niteliğinde anlattıkları eserler. Bu alanda yazılmış eserlerin en tanınmışı Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi’nin “Paris Sefaretnâmesi”dir. Mensur Nasihâtnâme ve Siyâsetnâmeler Öğüt verici nitelik taşıyan, kamu yönetimi hakkında bilgi veren kitaplardır. Bu tür eserlere örnek olarak Mercimek Ahmet’in Farsçadan çevirdiği “Kabusnâme” ile Kul Mesud’un Farsçadan çevirdiği “Kelile ve Dimme”yi verebiliriz. Mensur Mektuplar Önemli kişilere yazılan mektuplar. Eski edebiyatımızdaki en meşhur mektup, Fuzûli’nin yazdığı “Şikayetnâme”dir Mensur

divan edebiyatı nesir örnek metinler